empathies in gesprek

Sympathie en empathie in de Emotie encyclopedie

Volgens de emotie encyclopedie van Vera Helleman vertelt empathie voelen je, dat je de rol hebt om er nu voor deze persoon te zijn. De energie van empathie verbindt je met de ander, laat de energie van de ander binnenkomen en voedt de ander met een stroom vanuit het hart. Een mooie over-en-weer beweging noemt zij het.

In onze spreektaal wordt het woord empathie gebruikt voor het inlevingsvermogen in andermans gedachten en gevoelens. Empathie als het ingrediënt tussen werkelijk luisteren naar iemand of iemand aanhoren.

Helder onderscheid

Ik wil graag helder onderscheid maken met het woord sympathie. Sympathie is namelijk veel meer op de luisteraar zelf gericht. Als je als luisteraar sympathie voelt voor de persoon die iets met je deelt dan voel jij herkenning, voel jij blijheid of zie jij ook schoonheid of afkeuring in iemands idee of actie. Het herinnert je aan wie jij werkelijk bent en zet je daardoor weer zelf ‘on track’, zoals Vera het noemt. Het legt de focus op jouw gedachten, gevoelens, ervaringen. En vaak ook wat je er goed of fout aan vindt, is mijn ervaring.

Wat is empathie wel

Binnen Verbindende of Geweldloze Communicatie gaan we nog een stap verder met het concept Empathie. Hier gaan we er vanuit dat empathie geven of empathisch luisteren naar de ander als uitgangspunt heeft dat je:

  1. Vol-ledig present bent in het hier en nu
  2. Kunt luisteren zonder je eigen ideeën, oplossingen, verhalen in te brengen
  3. Luistert met je hart (in stilte of met woorden)
  4. Wezenlijk nieuwsgierig bent

Een handvat hiervoor dat we binnen Verbindende of Geweldloze Communicatie gebruiken is reflecties teruggeven van de gevoelens en (on-)vervulde behoeften die je voorbij hoort of ziet komen in hoe de ander zich uit. Dat blijkt bijzonder ondersteunend om 50% van de sterke emoties als boosheid, frustratie, of verdriet te helpen ontladen. Het helpt de ander om verbinding te maken met waar het hem/haar werkelijk over gaat. En dat brengt rust.

Het vraagt wellicht een verfijning of hernieuwing van je taalgebruik. Van woorden die we allemaal wel kennen maar eigenlijk zelden in deze context of op deze manier gebruiken. Maar het goede nieuws is: met wat tijd en oefening zou ieder van ons daar ‘lenig’ in kunnen worden.

Richtingsverschillen

Ter verheldering wat voorbeelden. Wat we vooral kennen is sympathiseren in de vorm van:

  • “Wat verschrikkelijk voor je dat je bent ontslagen! Zit je nu helemaal aan de grond? En hoe moet dat met je net gekochte huis nu?”
  • “Oh dat heb ik 5 jaar geleden ook meegemaakt, toen heb ik veel gehad aan…”
  • “Man wat erg! Gelukkig heeft je vrouw nog een goeie baan!”

Het effect ervan is dat de ander niet kan verbinden met waar het werkelijk over gaat voor hem en enigszins vervreemd van zichzelf raakt omdat het verhaal ineens over jou gaat, of omdat er gesust wordt of een appel op de ratio wordt gedaan terwijl dat helemaal niet aansluit bij waar de ander zit.

Bij het empathisch luisteren binnen Verbindende of Geweldloze Communicatie gaan we ervan uit dat de luisteraar zelf niet het naadje van de kous hoeft te weten. Beetje vreemd misschien maar wel héél heilzaam is mijn ervaring.

Het gaat namelijk niet om de oplossing aan te reiken, het gaat om mee voelen of mee resoneren met waar de ander zit! En om helpen de sterke emotie te ontladen. Dan zal die persoon misschien vanuit zichzelf contact kunnen maken met wat daaronder ligt en komt dan vanzelf op stappen die er voor hem toe doen op dat moment. Dat kan bijvoorbeeld door te vragen:

  • “Voel je vooral frustratie omdat je graag wilt begrijpen hoe de ander tot deze boodschap kwam en je daar nog niets over hebt gehoord?”
  • “Ben je zo geschrokken omdat je net een huis hebt gekochte en je nu grote zorgen maakt over de mogelijke gevolgen?”
  • “Maakt het je machteloos te bedenken dat je geen enkele invloed meer kon uitoefenen op de beslissing en had je graag eerder willen horen wat je nog anders had kunnen doen?”
Empathie; het grootste cadeau wat je jezelf of de ander kunt bieden, volgens Marshall Rosenberg.

Kom het uitproberen en de diepte ervan ontdekken. Je kunt nog aansluiten wanneer je al ergens een basis hebt gevolgd op 8-9 maart aanstaande in Arnhem.

Ter inspiratie: Brené Brown heeft er een verhelderend filmpje van 3 minuten bij gemaakt.

Sympathie is géén Empathie